بازی کردن و جنب و جوش کودکان در هر شرایط, مهم ترین ویژگی یک کودک محسوب می شود. البته بازی کردن تنها مختص کودکان نیست و انسان در هر سنی سرگرمی و بازی های مناسب سن خود را پیدا می کند. ولی اگر بدانیم بازی و نوع اسباب بازی که در اختیار کودکانمان قرار می دهیم تاثیر مستقیم در رشد ذهنی و افزایش مهارت های حرکتی او دارد حساسیت بیشتری در انتخاب اسباب بازی های او به خرج می دهیم
بازی کردن یکی از نیازهای اساسی کودکان و بهترین وسیله برای رشد و شکوفایی احساسات آنان است واین در حالی است که بازی علاوه بر پرورش هیجانها و عواطف کودک کارکردهای مهم دیگری نیز دارد که هر یک از آنها به جنبههای از زندگی کودک مربوط میشود و او را برای به زندگی بزرگسالی آماده میکند. در این میان استفاده از اسباب بازیهای مختلف به عنوان ابزاری مهم در رشد و تحول کودکان نه تنها تاثیرات شگرف تربیتی به جا میگذارد بلکه تصورات کودکان را گسترش داده و توان خلاقیت آنان را توسعه میدهد به طوری که امکان تجارب زندگی را برای کودک فراهم میکند.
انتخاب اسباب بازی
اگر بازی کردن با اسباببازی برای کودک سخت باشد، او را خسته کرده و باعث کاهش اعتماد به نفس در او میشود و از طرفی اگر بسیار ساده باشد، نمیتواند باعث فکر کردن کودک شود؛ بنابراین انتخاب اسباببازی مناسب برای کودکان بسیار حائز اهمیت میباشد. ممکن است والدین نسبت به بعضی از اسباببازیها نظر مساعد داشته باشند، اما آن اسباببازی برای کودک جذاب نباشد.
- اسباببازیهایی که شکل و اندازه خاص ندارند و کودک میتواند با سلیقه خودش آنها را تغییر دهد باعث رشد خلاقیت در کودک خواهند شد.
- اسباببازیهای موزیکال البته با صدای مناسب میتوانند باعث شادی و نشاط کودکان شوند.
- عروسکهای پارچهای، سبک و نرم که کودکان علاقه دارند آنها را به عنوان همراه و همدم خود داشته باشند، باعث رشد قدرت تکلم کودکان میشوند.
- اساب بازی و عروسک های بی خطر را برای کودک تان انتخاب نمایید.
- ساخت کاردستیهای کاغذی به رشد خلاقیت کودک کمک خواهند کرد.
- وسایلی مانند لگو و مکعبهای رنگی باعث مهارت بیشتر کودک در استفاده از دستهایش میباشد.
- وسایل نقاشی مانند ماژیک و مداد رنگی، مداد شمعی و ....
نقش بازي در رشد شخصيت كودكان
۱. رشد هوشی
بازي رشد هوشي را تسريع مي كند. كودكاني كه فاقد هر گونه اسباب بازي مي باشند و يا امكانات اندكي براي بازي دارند، از لحاظ شناختي از همسالان خود عقب تر هستند. اگر بپذيريم كه بازي براي رشد هوشي اهميت دارد در اين صورت آشنا كردن كودكان با بازي يكي از عواملي است كه رشد شناختي را تسهيل مي كند. کودکان در زمان بازی بطور کلی ۳ چیز را یاد میگیرند:
- یادگیری درباره خود
- یاذگیری درباره جهان پیرامون و اطرافیان
- یادگیری حل مسائل پیش آمده
۲.رشد اجتماعي
بازي در رشد اجتماعي كودكان تاثير چشمگيري دارد. كودكان اغلب براي اولين بار از راه بازي ياد مي گيرند كه چگونه از طريق بازي يكديگر را قبول داشته باشند. درباره قوانين بازي توافق كنند و گروهي به بازي بپردازند. مفهوم همكاري، پيروزي بر گروه رقيب، شكست و برتري طلبي اغلب در بازيهاي جمعي و گروهي به رشد لازم مي رسد.
۳. مهارتهای فیزیکی
کسب مهارت هایی مانند دویدن, حفظ تعادل, پریدن, پرت کردن, چرخیدن و ... که به رشد فیزیکی کودک کمک میکند.
۴.مهارتهای زبانی
زمانی که کودک بازی میکند و در تعامل با دیگران قرار میگیرد مهارتهای زبانی وکلامی او پرورش مییابد. شعر خوانی, داستان سرایی و صحبت کردن های معمولی سبب رشد مهارت های زبانی کودک می شود.
۵.مفاهیم شناختی
کودکان از طریق بازی کردن ، آموزش شمارش اعداد ، آموزش رنگها ، شکل و سایزها را نیز میآموزند. بازی کردن مهارت حفظ کردن و دقت کودکان را افزایش میدهد. زمانیکه کودکان در محیطهای محرکآمیز بازی میکنند سطح فکری آنها نیز بالا میرود
۶. تاثیر درمانی
کودک می تواند از طریق بازی، انرژی تحت فشار خود را بیرون بریزد. کودک می تواند احساساتی از قبیل ترس، رنجش، نگرانی، شادی و … خود را آن طور که دوست دارد در قالب شخصیت های دلخواهش بیان نماید و کدورت درونی خود را نیز از بین ببرد. همچنین اسباب بازی های مخصوصی در اختیار کودکانی که ناتوان هستند با هدف بهبود شرایط آن ها قرار می گیرد.
۷.رشد تربیتی
کودک حین بازی با ارزش های انسانی مانند نیکی, امانتداری, درستکاری و ... آشنا می شود.
تعداد اسباببازی
تحقیقاتی انجام شد که نشان داد کودکانی که اسباببازیهای زیادی دارند، پریشانتر هستند و نمیتوانند از بازی لذت کافی ببرند.
این تحقیق توسط محققان دانشگاه اوهایو ایالات متحده آمریکا با مشارکت ۳۶ کودک نوپا صورت گرفت.
در این تحقیق کودکان با چهار اسباببازی و یا شانزده اسباببازی در اتاق بازی کردند و در نتیجه محققان دریافتند کودکانی که با اسباببازیهای کمتری بازی کردند بسیار خلاقتر بودند.
از سویی دیگر آنها متوجه شدند تعداد اسباببازی میتواند برای کودک حواسپرتی ایجاد کند؛ و وقتی کودکان با اسباببازیهای بسیار روبرو شدند فرصت کشف اسباببازیها را از دست میدهند و به طور طبیعی کمتر از آنها مراقبت شده و قدرشان را نخواهند دانست.
در حالی که اسباببازی کمتر باعث میشود کودکان با تدبیر بیشتر وارد بازی شوند که نتیجهاش باعث رشد خلاقیت در آنها میشود.
بازی والدین با کودکان
پروفسور لی پیرمسون اعتقاد دارد، رایانه باید از اتاق کودکان خارج شود و پدران و مادران همراه کودکان خود به کوهستان رفته، پیادهروی کنند و یا به اماکن ورزشی رفته و به بازیهای مورد علاقه کودکان بپردازند تا انرژی عصبی و روانی کودکان تخلیه شود.
هنگام بازی با کودکان به نکات زیر دقت کنید:
* پدر و مادر هر دو باید با کودک همبازی شوند، بازی با کودک فقط مربوط به مادر نیست.
* وقتی وارد بازی با کودک میشوید، دغدغهها و تلفن همراهتان را کنار بگذارید.
* هنگام بازی با خیالپردازیهای کودک پیش روید.
* به او اجازه دهید خودش بازی را انتخاب کند.
* احساس توانمندی را از او سلب نکنید، مثلا اگر هنگام بازی کاری برای کودک پیچیده بود، با حوصله کودک را مشاهده و او را برای تلاش بیشتر تشویق کنید.
* و خلاصه طوری با آنها بازی کنید که انگار خود هم یک بچه هستید.